سلسله جلسات «نهج‌‎البلاغه موضوعی» با حضور استاد نظافت -جلسه اول آداب پژوهش

0

به گزارش روابط عمومی مدارس علمیه حضرت مهدی(عج)؛ با توجه به اهمیت کتاب شریف نهج البلاغه استاد نظافت چهارشنبه بیست و هفتم آذرماه بعد از نماز ظهر و عصر، کلاس نهج‌البلاغه با موضوع «آداب پژوهش در نهج البلاغه» در شعبه دو برگزار شود.

در این جلسه که طلاب  همه پایه‌ها و مسئولین مدرسه حضور دارند، در قسمت پایانی، پرسش‌های طلاب با موضوع آزاد ارائه می‎شود تا شبهات برطرف شود. همچنین این جلسات هر چهارشنبه برگزار خواهد شد.

استاد نظافت در ابتدای جلسه خاطرنشان کردند: با توجه به اقتران این جلسه و هفته پژوهش ، موضوع جلسه اول را آداب پژوهش قرار می دهیم. اهمیت بحث در این است که هر کاری آدابی دارد و از آنجا که اسلام دین جامعی است ، دستوراتش هم فراگیر است.

در ادامه مختصری از مطالبی را که استاد نظافت در جلسه اول بیان کردند ذکر می‌کنیم:

  1. اعتقادمان این است که اسلام حرف دارد و محققان و علماء باید در دریای معارف دین غواصی کنند.
  2. در هر بحثی اگر اهمیت آن را بدانیم انگیزه مان قوی خواهد شد و مقاومت نشان خواهیم داد لذا در روایت داریم که «ما ضعف بدن عما قویت علیه النیه»
  3. خدا انسان را آفرید در حالی که این انسان هیچ چیزی نمی دانست. وَاللَّهُ أَخْرَجَکُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهَاتِکُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَیْئًا وَجَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَهَ ۙ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (نحل/۷۸)
  4. ولی خدا به انسان چیزهایی داده که اینها مقدمات علم است؛ یکی روح جستجوگر است. خداوند انسان را تشنه فهم آفرید.
  5. این روحیه جستجوگری و عطش فهم، مقدمه علم است و برمی‌گردد به فطرت انسان و در آیه ۷۸ سوره نحل خداوند می‌فرماید برای اینکه بفهمیم، خداوند به ما چشم و گوش و دل داده است.
  6. همین حواس و قدرت تفکر و تعقل و سنجشی که خداوند به انسان داده است، اینها مقدمات این است که از جهل و تاریکی فاصله بگیریم.
  7. پژوهش لازمه دین شناسی و تفقه در دین است. ما طلبه شده‌ایم که آگاهی‌مان نسبت به مردم متفاوت باشد. مردم آگاهی‌شان سطحی است ولی طلبه‌ها آگاهی‌شان عمیق است. وقتی می‌توانیم به آگاهی عمیق برسیم که اهل تحقیق باشیم و حوصله داشته باشیم.
  8. بدون اشباع روحیه تحقیق، دین شناسی ما کامل نمی‌شود. لذا در روایت داریم که الْکَمَالُ کُلُّ الْکَمَالِ: التَّفَقُّهُ فِی الدِّینِ
  9. اگر دغدغه شناخت حق را داشته باشیم که حق چیست و باطل چیست، آن وقت برای تحقیق اهمیت قائل می‌شویم.
  10. این روحیه جستجوگری را اسلام جهت داده است. به عنوان یک قاعده، هر چیزی که خدا عطا کرده اگر جهت یابد باعث هدایت و اگر خلاف جهت شود باعث شقاوت می‌شود.
  11. عرصه‌های پژوهش خیلی مهم است. مباحث اخلاقی، فقهی، جریان شناسی، دشمن شناسی و …
  12. در نامه ۳۱ امیرالمومنین علیه السلام می فرمایند : فَإِنْ أَشْکَلَ عَلَیْکَ شَیْ‏ءٌ مِنْ ذَلِکَ فَاحْمِلْهُ عَلَى جَهَالَتِکَ فَإِنَّکَ أَوَّلُ مَا خُلِقْتَ بِهِ جَاهِلًا ثُمَّ عُلِّمْت مَا أَکْثَرَ مَا تَجْهَلُ مِنَ الاََْمْرَِ، بدان که مجهولات بی نهایت است. اگر علمی هم پیدا کردیم باید بدانیم که خیلی مجهولات وجود دارد.
  13. برخی‌ها در عرصه علم و آگاهی زود سیر می‌شوند. اسلام می‌گوید برای غذا و بازی زود سیر شویم ولی برای علم و معرفت تشنه باشیم. زگهوار تا گور دانش بجوی
  14. یکی از موانع پژوهش، عجب علمی است. لذا در رفتار مقام معظم رهبری می‌بینیم که پای سخنرانی افراد خیلی خوب گوش می‌دهند و هر ساله در نمایشگاه کتاب شرکت می کنند. لذا امیر المومنین (ع) می فرمایند که دو گروه هستند که زود سیر نمی‌شوند: طالب العلم و طالب الدنیا
  15. یکی از بزرگترین ثواب‌ها ، یادگیری با نیت الهی می‌باشد.
  16. محقق باید از اظهار نظر غیرعالمانه پرهیز کند. زیرا قدم اول علم سکوت است. قدم بعدی استماع و خوب گوش دادن است.
  17. معمولا سال‌های ابتدایی علم و دانش، انسان‌ها دچار آفت زود نظر دادن می‌شوند. یک جنبه را می‌بینند و ده جنبه را نمی‌بینند.
  18. وقتی که انسان جمع بندی داشته باشد می‌تواند نظر عالمانه بدهد.
  19. گاهی ممکن است انسان با یک آیه منحرف شود.
  20. امیر المومنین (ع) در نامه ۷۸ نهج البلاغه، می‌فرمایند: هر چه را معرفت نداری رها کن. فَدَعْ [عَنْکَ] مَا لَا تَعْرِفُ
  21. امیرالمومنین(ع) در نامه ۳۱ نهج البلاغه، می‌فرمایند: هر چه را نمی شناسی ترک کن. دَعِ الْقَوْلَ فِیمَا لَا تَعْرِفُ
  22. اگر به نظریه‌ای آگاهی نداری پشت سر آن توقف نکن و اظهار نظر نکن. وَلا تَقفُ ما لَیسَ لَکَ بِهِ عِلمٌ ۚ إِنَّ السَّمعَ وَالبَصَرَ وَالفُؤادَ کُلُّ أُولٰئِکَ کانَ عَنهُ مَسئولًا (اسراء/۳۶)
  23. یاد بگیریم که زیاد «لاادری» بگوئیم. لذا می‌بینیم که مرحوم علامه طباطبایی در جواب دیگران زیاد از عبارت لاادری استفاده می‌کرده‌اند.
  24. امیرالمومنین (ع) در نامه ۸۵ نهج‌البلاغه می‌فرمایند:  من ترک قول لاادری اصیبت مقاتله: هر که جمله نمی‌دانم را ترک کند در معرض ضربه‌های خطرناک قرار خواهد گرفت. یعنی یا خون خودش ریخته خواهد شد یا خونه دیگران
  25. بنده خدایی در بدنش زخمی وجود داشته و باید تیمم می‌کرد ولی دیگران با نظر خطایشان باعث شدند که وضو بگیرد و مرد. لذا امام (ع) فرمودند: قدقتلوه او را با نظر اشتباه‌شان به کشتن دادند و باید تیمم می‌کرد.
  26. امیرالمومنین(ع) در حکمت ۸۲ نهج البلاغه می‌فرمایند: وَلاَ یَسْتَحِیَنَّ أَحَدٌ مِنْکُمْ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لاَ یَعْلَمُ أَنْ یَقُولَ: لاَ أَعْلَمُ، وَلاَ یَسْتَحِیَنَّ أَحَدٌ إِذَا لَمْ یَعْلَمِ الشَّیْءَ أَنْ یَتَعَلَّمَهُ: هیچ کس از شما اگر چیزى را از او پرسیدند که نمى‌داند حیا نکند و (صریحاً) بگوید: نمى‌دانم و اگر کسى از شما چیزى را نمى‌دانست از فرا گرفتن آن خجالت نکشد.
  27. دو تا حیا بد است: از یادگیری و از نگفتن نمی‌دانم.
  28. وقتی کاری را می‌خواهیم بررسی کنیم از سه حالت خارج نیست، یا حق بودنش شفاف است یا باطل بودنش شفاف است و یا شبهه ناک است.
  29. إِنَّمَا اَلْأُمُورُ ثَلاَثَهٌ أَمْرٌ بَیِّنٌ رُشْدُهُ فَیُتَّبَعُ وَ أَمْرٌ بَیِّنٌ غَیُّهُ فَیُجْتَنَبُ وَ أَمْرٌ مُشْکِلٌ یُرَدُّ عِلْمُهُ إِلَى اَللَّهِ وَ إِلَى رَسُولِهِ
  30. توده مردم، عیب و ایراد پیدا می‌کنند مگر اینکه خداوند او را حفظ کند. الناس منقوصون مدخولون الا من عصم الله، سائلهم متعنت و مجیبهم متکلف (حکمت ۳۳۵ نهج البلاغه)

پاسخ دهید