اول؛ اهتمام به رشد معنوی طلاب و مصونسازی آنان در مقابل آفات

توجه به رشد اخلاقی طلاب از مهم‌ترین اصول مدرسه است. مصونسازی طلاب در برابر معضلات، موانع و آفات اقتصادی همچون فقر، غنا و اجتماعی همچون تحقیرها، ملامتها، تعریفها و شُهرتها و نیز مسلح شدن در برابر خطراتی همچون قدرت، ثروت، شهرت، شهوت و ... نیاز به معنویتی سرشار دارد.

راهکارها:

1. ارتباط با رجال و اسوهها

2. برگزاری جلسات اخلاق و موعظه

3. تشویق و فرهنگ‌سازی مطالعه کتب اخلاقی با نصب قطعات اخلاقی در تابلو مخصوص

4. اهتمام به برگزاری باشکوه نمازهای یومیه و اهتمام به مقدمات و تعقیبات

5. پخش مناجات در سحرها

6. تلاوت روزانه بخشهایی از مناجاتهای صحیفه سجادیه و مفاتیح‌الجنان همراه با نماز مغرب

7. توجه به مناسبتهای مذهبی

8. تشویق و زمینهسازی برای روزههای مستحبی دسته‌جمعی

9. شرکت جمعی در اعتکاف

10. برگزاری محافل انس با قرآن

11. برنامه اطعام دسته‌جمعی فقرا

12. برنامه زیارت قبور شهدا و اموات

13. دیدار با خانوادههای معزز شهدا

14. بازدید غسالخانه و برنامه جمعی کفن‌نویسی

15. دیدار آسایشگاه معلولین و جانبازان

دوم؛ حفظ و تقویت نشاط و سلامت جسمی

نشاط روحی و جسمی درهم‌تنیده و مرتبط با یکدیگرند. لذا راهکارهایی که برای نشاط جسمی پیش‌بینی میشود در حقیقت راهکارهایی برای حفظ نشاط روحی نیز هست.

راهکارها:

1. توجه به ورزش روزانه و هفتگی با فراهم کردن امکان ورزش مختصر روزانه و برنامهریزی ورزشهای هفتگی

2. توجه خاص و تشویق طلاب به ورزشهای شنا، کوهنوردی و رزمی.

3. منتقل کردن طلاب و برنامه مدرسه به مکانهایی خوش آب‌وهوا و جذّاب مخصوصاً در تابستان حتی‌المقدور

4. فراهم آوردن تغذیه مناسب

------------------««بدون شک کیفیت و کمّیت غذا در نشاط جسمی و به‌تبع آن نشاط روحی کاملاً مؤثر است. باید توجه داشت در کیفیت و کمیت غذا، از عواملی که موجب رخوت و کسالت در طلاب میشود پرهیز نمود. استفاده از غذاهای مقوی ولی کم‌حجم مثل خرما، عسل و نیز پرهیز از غذاهای پرچرب و حجیم در برنامه غذایی طلاب شایسته است. همچنین برای طلاب خوابگاهی توجه به میان وعده شامل شیر، سبزی و میوه نیز ضروری است.»»


سوم؛ تقویت توانمندی تعامل با خانواده

ارتباط و تعامل مثبت هریک از طلاب با خانواده خود و عدم انزوا در جامعه، از ضروریات عالم طلبگی است. چراکه «الْمُؤْمِنُ آلِفٌ مَأْلُوفٌ مُتَعَطِّف»( غرر الحكم و درر الكلم، ص 77) «لَا خَیْرَ فِیمَنْ لَا یُؤْلَفُ وَ لَا یَأْلَف»( بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏72، ص265)

راهکارها:

1. تأکید بر امر تعامل با خانواده در مباحث اخلاقی

2. پرهیز از جدا کردن طلاب از خانواده بخصوص در سنین کمتر

3. تأکید بر مناسبتهایی مثل روز مادر و روز پدر و زمینه‌سازی برای خرید هدیه برای خانواده

4. آموزش مسائل زناشویی به متأهلان و استادان و خانواده طلاب

5. ارتباط تنگاتنگ خانوادههای مسئولین با خانوادههای طلاب

6. ایجاد بستر مناسب برای مشاورههای خانوادگی برای طلابب

چهارم؛ ایجاد اهتمام و آمادگی نسبت به فعالیتهای اجتماعی

ازجمله اصول مهم مدرسه توجه به فعالیتهای اجتماعی است. این امر در کنار اولویت دادن و اهتمام به رشد علمی طلاب بهصورت مدیریت‌شده لازم و ضروری است و با رشد علمی و منافاتی ندارد بلکه در صورت پرهیز از آسیبها ثمرات مبارکی نیز دارد.(1) چراکه با تعامل و فعالیتهای اجتماعی لازم، طلاب به ضعفهای خود در حوزه‌های مختلف ازجمله بنیۀ علمی آگاه خواهند گشت و در صدد رفع ضعفهای علمی برمیآیند و نیز با شنیدن سؤالات و اشکالات مردم و درک ضعفها و دردهای آنان، مطالعات و تأملات طلاب قوت پیدا میکند.

ثمرات:

1. اعتمادبه‌نفس، خودباوری و احساس مفید بودن

2. نشاط و هدفمندی و تقویت تلاش برای فعالیتهای علمی

3. تقویت توان ارتباطی

4. زنده نگه‌داشتن حس دغدغه و اهتمام نسبت به وظایف اجتماعی

5. انجام‌وظیفه اجتماعی و کمک به حلّ معضلات جامعه در حدّ توان

راهکارها:

1. تقویت طلاب در برخورد با خانوادهها (تأکید بر محبت و احسان، داشتن قدرت مشاوره برای حلّ مشکلات اطرافیان).

2. توانمندسازی طلاب از طریق کلاسهای آموزشی روش تبلیغ، کلاس داری، ارتباط مؤثر، مخاطب شناسی و ...

3. حضور طلاب در جمعهای مختلف جوانان مذهبی و غیرمذهبی با طرح و برنامه منسجم، برنامهریزی و احتیاط (2) ازم از سوی مدرسه همچون اعتکاف دانشجویی و دانشآموزی و کاروانهای پیاده زیارت امام رضا علیه السلام و اربعین

4. بهره‌گیری از اقدامات مدیریت‌شده در جهت رشد علمی و توانمندی ارتباطی از طریق مباحثه طلاب با یکدیگر با نظارت اساتید

-----------------------------------------

1. در کنار فواید توجه به فعالیت اجتماعی برای طلاب، توجه به آسیبها و برنامه‌ریزی برای آسیب زدایی در این امر ضروری است. آسیبهایی همچون رکود علمی، قانع شدن طلبه به سطح علمی پایین، اعتمادبه‌نفس کاذب، عجب. باید توجه داشت که توجه به این اصل طلبه را نباید مخصوصاٌ در سال‌های اولیه از امر تحصیلِ مجدّانه بازدارد و با اندک موفقیتی در زمینۀ اجتماعی احساس کند از تعلیم و یادگیری مستغنی است.

2. در اعزام به تبلیغ، باید با مراعات جوانب امر را نمود. ازجمله قرار گرفتن طلاب در موقعیتی که توانایی مدیریت آن را کافی ندارند میتواند از آسیبهای آن باشد.

پنجم؛ اهتمام به تربیت از طریق الگوسازی عملی

برای اثرگذاری و ماندگاری تربیت باید به تربیتِ مبتنی بر آموزش عملی و الگو گیری و نه صرفاً تئوری و بخشنامهای توجه داشت.

راهکارها:

1. حضور جدی و انس مدام مسئولین مدرسه با طلاب در مدرسه، اردو و سفر

2. حضور اسوهها و الگوهای مهمان و انس دادن طلاب با آنان

3. انتخاب اساتید واجد شرایط با نگاه الگودهی به طلاب

4. بهره‌گیری از طلاب پایه بالاتر و الگوسازی مدیریت‌شده از آنان

5. آشنا سازی طلاب با اسوههای کامل انبیاء و ائمه معصومین علیهم السلام

6. بهره‌گیری از سیره علما و شهدا با راه‌اندازی بخش خاص در تابلو، نشریه و ...



ششم؛ ایجاد و تقویت روحیه جهادی

طلبهای موفق است که مجاهد باشد. روحیه جهادی به طلبه قوت، قدرت و غیرت میدهد. ائمه اطهار؟عهم؟ الگوهای حقیقی جهاد و مبارزه هستند. «أَشْهَدُ أَنَّكَ جَاهَدْتَ فِی الله» لذا باهدف ایجاد روحیه جهادی در عرصه علم و تهذیب و افزایش روحیه استکبارستیزی، استفاده از ظرفیت دفاع مقدس ضروری است.

راهکارها:

1. فراهم آوردن کتب دفاع مقدس در کتابخانه مدرسه

2. ایجاد یادمان دفاع مقدس و برد مخصوص شهدا

3. استفاده از روایتگری راویان دفاع مقدس

4. برنامه مداوم زیارت قبور شهدا

5. برگزاری اردوهای جهادی خدماتی و تبلیغی (مثل استقبال از کاروان‌های پیاده زیارت امام رضا علیه السلام در روزهای آخر ماه صفر)

6. برگزاری مسابقات کتابخوانی با موضوع جهاد و دفاع مقدس

7. بزرگداشت عالمان مجاهد

8. بازدید از یادمانهای جهاد و مبارزه (موزه عبرت، باغ‌موزه دفاع مقدس و ...)

9. بزرگداشت مجاهدان امروز در کشورهای اسلامی در لبنان، سوریه و ...



هفتم؛ ایجاد فرهنگ تعاون و مسئولیت پذیری

ایجاد روحیه تعاون و همکاری در طلاب ضروری است و چنانچه در اصل سیزدهم از اصول مدیریتی نیز اشاره شد، این امر علاوه بر آنکه موجب ایجاد روحیۀ تعاون در طلاب میشود در حقیقت تمرینی برای کار منظم و تشکیلاتی و بالا بردن قدرت مدیریت در طلاب بشمار میآید.

راهکارها:

1. صرف غذای دسته‌جمعی طلاب و مسئولین

2. همکاری مسئولین در امور خدماتی

3. انجام امور شخصی توسط خود افراد مثل شستن ظروف غذا

4. تشکیل گروههای خادم از طلاب و واگذاری امور به آنان همراه با واگذاری مدیریت و نظارت بر حسن اجرای آن امور به خود طلاب

5. بسترسازی برای رسیدگی به مشکلات طلاب توسط مسئولین (آموزش عملی) و توسط خود طلاب (تمرین عملی) با هدایت مسئولین



هشتم؛ ایجاد روحیه استکبارستیزی و عدالت‌طلبی

علما به‌عنوان وارثان انبیاء(1) قرار است مردم را عدالت‌خواه و مجری عدالت تربیت کنند.«لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْط) سوره حدید، آیه 25.) «مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَى الْعُلَمَاءِ أَلَّا یُقَارُّوا عَلَى كِظَّۀِ ظَالِمٍ وَ لَا سَغَبِ‏ مَظْلُومٍ » (نهج‌البلاغه، خطبه 3.) فلذا باید طلاب عدالت‌خواه و حامی محرومان باشند.

راهکارها:

1. نکوداشت رهبران نهضتهای اسلامی و ضد استعماری

2. اعلام موضع در موقعیتهای انقلابی

3. حضور در مناسبتهای انقلابی مثل 22 بهمن

-----------------------------------------

1. إِنَّ الْعُلَمَاءَ وَرَثَۀُ الْأَنْبِیَاء. میزان الحکمة، ح 13696.

نهم؛ پرورش تفکر انقلابی و احساس مسئولیت نسبت به‌نظام

برای تربیتی کارآمد در عصر حاضر باید تربیت طلابی انقلابی را مدنظر داشته باشیم. بدون شک باید طلبه عصر ما متفاوت از طلبه پیش از انقلاب باشد و ویژگیهای دوران خویش را بشناسد و نسبت به آینده انقلاب احساس مسئولیت کند.

راهکارها:

1. آشناسازی با مبانی نظری انقلاب اسلامی و ضرورتها، زمینهها و ثمرات و برکات آن

2. بهرهگیری از ظرفیت انس با نهجالبلاغه برای عمق‌بخشی انقلابی

3. دعوت از مبلغین بینالمللی ایرانی و خارجی، جهت تقویت نگاه جهانی و آشنایی با تأثیرات انقلاب اسلامی در عرصه جهانی

4. زنده نگه‌داشتن یاد شهدا

5. استفاده از ظرفیت مناسبتهای انقلابی

6. بهرهگیری از کلام امام و رهبری (حضور در عرصههای انتخابی بیان‌شده رهبری)

دهم؛ زمینه‌سازی برای برخورداری طلاب از بصیرت سیاسی و نگاه جهانی

بدون شک طلبه مطلوب در عصر انقلاب اسامی بایستی ازلحاظ سیاسی بصیر، دشمن‌شناس و آشنای به زمانه خویش باشد که «العالِمُ بِزَمانِهِ لا تَهجُمُ عَلَیهِ اللَّوابِس» (1) به دنبال تحقق تمدن اسلامی باشد، مصالح عالی اسلامی را بشناسد و با توجه به این مصالح نگاهی تقریبی داشته باشد.

راهکارها:

1. آشناسازی طلاب با جریانهای سیاسی و اهداف و روشهای آنان در قالب جلسات جریانشناسی

2. دعوت از چهرههای سیاسی با گرایشهای مختلف

3. استفاده از فرصت انتخابات برای بصیرت افزایی

4. راه‌اندازی مناظرات هدفمند میان طلاب

5. راهاندازی برد مطالب سیاسی و زمینهسازی برای قلم‌زدن طلاب

6. نصب صفحه اول روزنامههای مختلف جهت آشنایی طلاب با مواضع سیاسی جریانها(2)

7. پخش فیلم و کلیپهای انقلابی و بصیرتی

8. دعوت از فعالان وحدت و تقریب برای سخنرانی و بیان مبانی و چالشهای آن

9. معرفی جریان افراط در بین شیعیان و ایجاد آمادگی برای پاسخ به شبهات آنان با جلسات مناظره و ...

10. دعوت از علما و طلاب اهل سنت و بازدید از مدارس اهل سنت باهدف تعامل برادرانه و تألیف قلوب

-----------------------------------------

1. اصول کافی،ج1، ص27.

2. راه‌اندازی برد پا تو کفشِ مسئولین شامل مسئولین مدرسه، حوزه و کشور. جایی که طلاب سؤالات اساسی که در مدرسه یا در جامعه مطرح هست را در اینجا مطرح میکنند، بدون اینکه انگ ضدانقلاب و ... به آن‌ها بخورد.

یازدهم؛ زمینه‌سازی برای مواسات و همدردی با نیازمندان

برای تربیت طلاب دردآشنا، آگاه از مشکلات مردم و دلسوز باید به‌طور مداوم برای این امر برنامهریزی کرد.

راهکارها:

1. دیدار از نیازمندان و مناطق پایین‌شهر

2. جمعآوری صدقات و توزیع آن بین فقرا توسط طلاب

3. گذشتن از یک وعده غذا و تقسیم آن به نیازمندان به مناسبتهای مختلف

4. پخش کلیپ با مضامین احسان و نیکوکاری

5. زمینهسازی برای روزههای دسته‌جمعی استیجاری و صرف مبلغ آن برای نیازمندان

6. تشویق و زمینهسازی برای روزههای مستحبی دسته‌جمعی

7. بررسی زندگی علماء از زاویه همدردی با نیازمندان و فقرا



دوازدهم؛ پرورش روحیه نقادی و آزاداندیشی

یکی از نکات مهم در تربیت ایجاد و حفظ روحیه حق‌طلبی و نقّادی و نقدپذیری و آزادمنشی فکری است که با تزریق روح انتخاب گری و ایجاد زمینه انتخاب، همراه با تبیین ملاکها، و ایجاد آگاهی و شناخت از اصول برای انتخابی صحیح فراهم می‌گردد.

طلاب باید حق‌طلب و آزاداندیش تربیت شوند و باید توجه داشت بزرگ کردن انحصاری هر فرد، غیر از معصومین علیهم السلام در مسائل علمی و معنوی، موجب انسداد باب علم و جمود فکری طلاب می‌شود.

راهکارها:

1. برگزاری کلاسهای روش نقد

2. تشویق طلاب ناقد

3. برگزاری کرسیهای آزاداندیشی

4. دعوت از اساتید مهمان با نگاههای مختلف و گاه متناقض

5. راه‌اندازی تابلویی برای نقد دیگر طلاب و نقد مسئولین مدرسه همراه با وضع قوانین و تذکّرات ضمنی به روش صحیح نقد

6. استفاده از بستر مباحثات سیاسی بخصوص در مناسبتهای خاص، همچون ایام انتخابات

7. برگزاری جلسات گفتگوی مستقیم با مسئولین مدرسه و تحمل نقد طلاب و پاسخگویی نرم و سنجیده به انتقادات

8. تشویق طلاب به مطالعه آثار بزرگان اندیشه اسلامی و محدود نکردن افق نگاه آنان به آثار یکی از اندیشمندان